By Tania Petta 
Φανταστείτε τη σκηνή: Δύο φίλοι, ο Γιώργος και ο Νίκος, αποφασίζουν να παίξουν ένα παιχνίδι στον υπολογιστή, αλλά έχουν μόνο ένα χειριστήριο. Αν τσακωθούν, κανείς δεν θα παίξει. Αν ο ένας υποχωρήσει, ο άλλος θα χαρεί. Ποια είναι η καλύτερη στρατηγική;
1. Τι είναι η Θεωρία των Παιγνίων;
Είναι ο κλάδος των μαθηματικών που μελετά τη λήψη αποφάσεων όταν η επιτυχία σου εξαρτάται από τις επιλογές των άλλων. Στο διάλειμμα, κάθε αλληλεπίδραση —από το ποιος θα πρωτομπεί στο γήπεδο μέχρι το αν θα μοιραστείς το κολατσιό σου— είναι ένα «παίγνιο».
2. Το Δίλημμα του Φυλακισμένου (στην έκδοση του σχολείου)
Ας υποθέσουμε ότι δύο συμμαθητές έχουν κάνει μια αταξία.
- Αν συνεργαστούν και δεν πει κανείς τίποτα, η τιμωρία θα είναι μικρή.
- Αν ο ένας «καρφώσει» τον άλλο για να γλιτώσει, αυτός που κάρφωσε μένει ατιμώρητος και ο άλλος τιμωρείται αυστηρά.
- Αν προδώσουν και οι δύο ο ένας τον άλλον, τιμωρούνται και οι δύο.
Τα μαθηματικά δείχνουν ότι, αν και η συνεργασία είναι το καλύτερο για το σύνολο, ο φόβος της προδοσίας συχνά μας οδηγεί στη χειρότερη επιλογή.
3. Η Στρατηγική “Tit-for-Tat” (Μια για σένα, μια για μένα)
Πώς χτίζεται η εμπιστοσύνη; Ο μαθηματικός Anatol Rapoport απέδειξε ότι η πιο πετυχημένη στρατηγική στις ανθρώπινες σχέσεις είναι η «Ανταποδοτικότητα»:
- Ξεκίνα με συνεργασία: Δείξε εμπιστοσύνη.
- Αντιγράφεις την κίνηση του άλλου: Αν σου φερθεί καλά, συνέχισε να συνεργάζεσαι. Αν σε αδικήσει, κάνε το ίδιο για να προστατευτείς.
- Συγχώρεσε: Αν ο άλλος επιστρέψει στη συνεργασία, γίνε ξανά συνεργάσιμος.
4. Γιατί τα μαθηματικά προτιμούν τη συνεργασία;
Σε παιχνίδια που επαναλαμβάνονται (όπως το καθημερινό διάλειμμα), οι «εγωιστές» παίκτες σύντομα απομονώνονται.