Η Ετυμολογία των Λέξεων στα Ελληνικά Κάλαντα των Χριστουγέννων

Τα παραδοσιακά κάλαντα των Χριστουγέννων περιλαμβάνουν λέξεις με αρχαιοελληνικές, μεσαιωνικές, και λατινικές ρίζες, καθώς και επιρροές από τη θρησκευτική γλώσσα. Ακολουθούν οι ετυμολογίες ορισμένων χαρακτηριστικών λέξεων:

1. Καλημέρα

Από τη λέξη καλός (αρχαία ελληνική, σημαίνει “όμορφος, καλός”) + ἡμέρα (αρχαία ελληνική, σημαίνει “ημέρα”). Η σύνθεση δηλώνει “ευχές για καλή ημέρα”.

2. Άρχοντες

Από τη λέξη ἄρχων (αρχαία ελληνική), που σημαίνει “αυτός που άρχει, κυβερνά”. Παράγεται από το ρήμα ἄρχω (κυβερνώ, εξουσιάζω).

3. Χριστός

Από την αρχαία ελληνική λέξη χριστός (κεχρισμένος, ορισμένος από τον Θεό). Προέρχεται από το ρήμα χρίω (αλείφω με λάδι).

4. Γεννάται

Από το ρήμα γεννῶμαι (γεννιέμαι, προέρχομαι στη ζωή). Ρίζα είναι το αρχαίο γίγνομαι.

5. Σήμερον

Από το αρχαίο επίρρημα σήμερον (σήμερις), που σημαίνει “σήμερα”. Σύνθεση από τις λέξεις σῆ (δείκτης) + ἡμέρα.

6. Αγγέλλουν

Από το ρήμα ἀγγέλλω (αναγγέλλω, φέρνω μήνυμα). Σχετίζεται με το ουσιαστικό ἄγγελος (αγγελιοφόρος).

7. Άστρο

Από το αρχαίο ελληνικό ἀστήρ (άστρο). Η λέξη διατηρήθηκε στη νεοελληνική με μικρές φωνολογικές αλλαγές. Στα κάλαντα συνδέεται με το Άστρο της Βηθλεέμ.

8.Θεός

Από το αρχαίο ελληνικό θεός, που σημαίνει «Θεός». Κεντρική λέξη στη θεολογία των καλάντων.

9. Μάγοι

Από το αρχαίο ελληνικό μάγος, που αρχικά αναφερόταν σε Πέρσες ιερείς ή σοφούς με γνώσεις αστρολογίας και μαγείας. Στο χριστιανικό πλαίσιο, αναφέρεται στους Μάγους που επισκέφθηκαν τον Χριστό.

10. Φάτνη

Από τη λέξη φάτνη (αρχαία ελληνική), που σημαίνει “μέρος για τη σίτιση ζώων”. Σχετίζεται με το ρήμα φαίνω (ταΐζω).

11. Άνθρωποι

Από το αρχαίο ἄνθρωπος, που πιθανόν προέρχεται από το ἀνα-θρῶσκω (αυτός που κοιτάζει προς τα πάνω).

12. Μητέρα

Από τη λέξη μήτηρ (αρχαία ελληνική, σημαίνει “μητέρα”). Η ρίζα συνδέεται με το πρωτο-ινδοευρωπαϊκό méh₂tēr.

13. Βασιλεύς

Από τη λέξη βασιλεύς (αρχαία ελληνική), που σημαίνει “ηγέτης, κυρίαρχος”. Ίσως σχετίζεται με τη ρίζα βάσις (βάση, θεμέλιο).

Η γλώσσα των καλάντων, αν και απλή, φέρει την πλούσια κληρονομιά της ελληνικής γλωσσικής παράδοσης, συνδυάζοντας θρησκευτικά, λαϊκά και ιστορικά στοιχεία.