By Tania Petta 
Η συμμετοχή των μαθητών στην τάξη αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για αποτελεσματική μάθηση και για δημιουργία μιας υγιούς εκπαιδευτικής κοινότητας. Ωστόσο, η παραδοσιακή αντίληψη εστιάζει στο γεγονός ότι η συμμετοχή περιορίζεται στην άμεση απάντηση ερωτήσεων, αφήνοντας συχνά στο περιθώριο μαθητές με διαφορετικούς τρόπους έκφρασης. Το παρακάτω άρθρο παρουσιάζει πώς οι εκπαιδευτικοί μπορούν, μέσω της συνεργασίας με τους μαθητές, να διευρύνουν τον ορισμό της συμμετοχής και να προάγουν ένα πιο ενισχυτικό περιβάλλον μάθησης.
“Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να ενισχύσουν το ενδιαφέρον και την αυτοπεποίθηση των μαθητών τους δημιουργώντας από κοινού έναν πίνακα κριτηρίων που επιβεβαιώνει πολλούς τρόπους συμμετοχής στο μάθημα.
Οι δάσκαλοι ελπίζουν να δουν τη συμμετοχή όλων των μαθητών τους, αλλά συχνά δυσκολεύονται να πάρουν απαντήσεις από περισσότερους από τους συνήθεις “δραστήριους”. Ωστόσο, η συμμετοχή δεν μοιάζει ίδια για όλους. Όταν οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές συνεργάζονται για να ορίσουν τι σημαίνει συμμετοχή —και πώς να την αξιολογούν— τότε η αυτοπεποίθηση των μαθητών αυξάνεται, οι εκπαιδευτικοί λαμβάνουν καλύτερη ανατροφοδότηση, και η τάξη επωφελείται από μια μεγαλύτερη αίσθηση κοινότητας.
Η Αξιολόγηση και Βελτίωση της Συμμετοχής σε Μεγάλες Ομάδες
Πριν καθοριστούν οι κατευθυντήριες γραμμές για τη συμμετοχή, είναι χρήσιμο να αναλογιστούμε γιατί ορισμένοι μαθητές δυσκολεύονται να μιλήσουν σε μεγάλες ομάδες (και γιατί κάποιοι άλλοι έχουν το αντίθετο πρόβλημα).
Λόγοι που οι πιο ήσυχοι μαθητές διστάζουν να μιλήσουν:
- Κοινωνικό άγχος: Ιδιαίτερα έντονο μετά την πανδημία Covid-19. Ορισμένοι μαθητές αντιμετωπίζουν την πίεση να μην φανούν υπερβολικά “έξυπνοι” ή να μην θεωρηθούν “αυτοί που προσπαθούν πάρα πολύ”.
- Εσωστρέφεια: Σε κάποιους μαθητές δεν αρέσει να μιλούν. Μαθαίνουν καλύτερα ακούγοντας ιδέες ή δουλεύοντας μόνοι τους.
- Υπερ-πληροφόρηση: Όταν ένα μάθημα περιλαμβάνει πολλά νέα δεδομένα, ενδέχεται να είναι δύσκολο για κάποιους μαθητές να τα κατανοήσουν αμέσως.
- Ο Φόβος του λάθους: Μαθητές με υψηλές ακαδημαϊκές επιδόσεις μπορεί να διστάζουν να μιλήσουν, φοβούμενοι μήπως πουν κάτι λάθος.
Είναι σημαντικό να επιβεβαιώνουμε τους διαφορετικούς τρόπους συμμετοχής, ενώ παράλληλα να βοηθάμε τους πιο ντροπαλούς μαθητές να ξεπεράσουν τους φόβους τους. Συζητήσεις με κάθε μαθητή ξεχωριστά μπορούν να τους ενθαρρύνουν να μιλήσουν μια φορά την εβδομάδα για κάτι που νιώθουν σίγουροι. Δημιουργώντας ένα περιβάλλον που δίνει έμφαση στη διαδικασία μάθησης αντί για την “ορθότητα”, μπορούμε να τους κάνουμε να νιώσουν πιο άνετα.
Εργασία με πιο εξωστρεφείς μαθητές
Οι πιο ομιλητικοί μαθητές δεν είναι απαραίτητα οι καλύτεροι συμμετέχοντες. Αυτοί οι μαθητές επωφελούνται από διαφορετικές μορφές επικοινωνίας, όπως η ατομική συγγραφή και η εργασία σε μικρές ομάδες, όπου μπορούν να αναπτύξουν την κοινωνική τους ευαισθησία και να εξασκηθούν στη ρύθμιση της συμπεριφοράς τους.
Οι Πολλοί Τρόποι Συμμετοχής στην Τάξη
Ένα τυπικό μάθημα μπορεί να περιλαμβάνει:
- Μικρές ομάδες συζήτησης: Οι πιο ντροπαλοί μαθητές νιώθουν πιο άνετα να μιλούν σε ζευγάρια ή μικρές ομάδες.
- Ατομικές δραστηριότητες: Η ολοκλήρωση δραστηριοτήτων, όπως ανάλυση πηγών ή εξάσκηση δεξιοτήτων, είναι επίσης συμμετοχή.
- Διατήρηση συγκέντρωσης: Η προσοχή στο μάθημα και η μη διακοπή είναι μορφές συμμετοχής, που αξίζει να επιβραβεύονται.
- Συνέπεια: Η έγκαιρη προσέλευση στο μάθημα είναι ένα σημαντικό κομμάτι της συμμετοχής.
Πώς να (Συν)δημιουργήσετε Κατευθυντήριες Γραμμές για τη Συμμετοχή
- Ορισμός της συμμετοχής: Συζητήστε μαζί με τους μαθητές τι σημαίνει συμμετοχή και πώς μπορεί να αξιολογηθεί.
- Δημιουργία πίνακα κριτηρίων: Περιγράψτε τις κατηγορίες και τους τρόπους αξιολόγησης που συμφωνήθηκαν.
- Χρήση του πίνακα: Ενσωματώστε τον πίνακα στο πρόγραμμα σπουδών ή στο σύστημα διαχείρισης μάθησης.
Όταν οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές συνδημιουργούν το νόημα της συμμετοχής, οι μαθητές νιώθουν μεγαλύτερη εμπλοκή και αυτοπεποίθηση στην ανάπτυξή τους—και ολόκληρη η τάξη επωφελείται”.
Πηγή: www.edutopia.org