By Tania Petta 
Η πολυτροπική μάθηση, δηλαδή η εκμάθηση μέσω πολλαπλών αισθήσεων, ενισχύει σημαντικά τη μνήμη και την κατανόηση. Έρευνες δείχνουν ότι όταν οι μαθητές ζωγραφίζουν, τραγουδούν ή αναπαριστούν με το σώμα τους έννοιες που μαθαίνουν, δημιουργούν ισχυρότερες νοητικές συνδέσεις. Μελέτες αποδεικνύουν ότι η χρήση σωματικών κινήσεων κατά την εκμάθηση νέων πληροφοριών αυξάνει την ανάκληση γνώσεων έως και 73%. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να αξιοποιήσουν τη δύναμη της πολυτροπικής μάθησης μέσα από δραστηριότητες που εμπλέκουν ενεργά τους μαθητές, κάνοντας τη διδασκαλία πιο αποτελεσματική και διασκεδαστική.
Πιο αναλυτικά:
Η δύναμη της πολυτροπικής μάθησης (σε 5 διαγράμματα)
Όταν οι μαθητές χρησιμοποιούν πολλαπλές αισθήσεις για να μάθουν—σχεδιάζοντας ή αναπαριστώντας μια έννοια, για παράδειγμα—είναι πιο πιθανό να θυμούνται και να αναπτύσσουν μια βαθύτερη κατανόηση του υλικού, όπως δείχνει ένα μεγάλο σύνολο ερευνών.
Μπορεί να μοιάζει με σκηνή από ένα ντοκιμαντέρ για την άγρια φύση, αλλά το να αφήνουμε τους μαθητές να περπατούν και να πηδούν γύρω από την τάξη προσποιούμενοι ότι είναι λιοντάρια και έπειτα γαζέλες, αποτελεί ένα ισχυρό μάθημα για τις διαφορές μεταξύ θηρευτών και θηραμάτων. Ένας αυξανόμενος αριθμός μελετών αποκαλύπτει τη νευρολογική βάση αυτού που οι ερευνητές αποκαλούν «ενσωματωμένη μάθηση» ή «πολυτροπική μάθηση»—τη χρήση του σώματος για την κωδικοποίηση του υλικού σε βάθος μέσω σχεδίασης, τραγουδιού ή χορού, για παράδειγμα—και παρέχουν μια εικόνα για το πώς και γιατί αυτή η προσέγγιση λειτουργεί τόσο αποτελεσματικά.
«Όταν οι μαθητές μαθαίνουν μέσω πολλαπλών αισθήσεων, οι εγκέφαλοί τους δημιουργούν ισχυρότερες, πιο ολοκληρωμένες αναμνήσεις», εξηγεί ο Brian Mathias, νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Αμπερντίν. Σε μια εκτενή μελέτη του 2023, την οποία συνυπογράφει με την Katharina von Kriegstein, καταδεικνύουν ότι η πληροφορία που κωδικοποιείται μέσω πολλαπλών διαύλων—για παράδειγμα, σχεδιάζοντας με το χέρι τα μέρη ενός λουλουδιού, εκτός από την επισήμανση του διαγράμματος—δημιουργεί ένα πλουσιότερο δίκτυο συνδέσεων και αξιοποιεί «τον πλούτο των πληροφοριών που είναι διαθέσιμες σε πιο φυσιολογικά περιβάλλοντα, όπου οι μαθητές έχουν στη διάθεσή τους μια πληθώρα από εικόνες, ήχους, οσμές, γεύσεις και ιδιοδεκτικές πληροφορίες».
Στην επιφάνεια, μπορεί να φαίνεται σαν παιχνίδι, αλλά συμβαίνουν πολλά στο παρασκήνιο—και η πρακτική αυτή είναι εξαιρετικά αποτελεσματική. Σε μια μελέτη του 2020, ο Mathias και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι μαθητές 8 ετών που μάθαιναν μια νέα γλώσσα είχαν 73% καλύτερη ανάκληση όταν χρησιμοποιούσαν τα χέρια και το σώμα τους για να μιμηθούν τις λέξεις—προσποιούμενοι ότι είναι αεροπλάνο ενώ μαθαίνουν τη γερμανική λέξη flugzeug, για παράδειγμα. Παράλληλα, μια μετα-ανάλυση του 2022, που περιλάμβανε 183 μελέτες, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο συνδυασμός λέξεων με κινήσεις—όπως η αναπαράσταση της κίνησης της γης, της σελήνης και του ήλιου κατά τη διδασκαλία της έννοιας της «έκλειψης»—είναι ένα «αξιόπιστο και αποτελεσματικό μνημονικό εργαλείο» με συντελεστή επίδρασης 1,23, πολύ πάνω από το όριο του 0,8 που θεωρείται «μεγάλη» επίδραση.
Οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να εκμεταλλεύονται στο έπακρο το «πολυ» στην πολυτροπική μάθηση: «Κατά κανόνα, όσο περισσότερες αισθητηριακές οδοί εμπλέκονται, τόσο καλύτερη θα είναι η μνήμη», καταλήγουν οι ερευνητές.
Ακολουθούν μερικές ισχυρές πολυαισθητηριακές στρατηγικές που συνδυάζουν το διδακτικό υλικό με αντίστοιχες σωματικές δραστηριότητες, μαζί με μια ανάλυση των πολύπλοκων γνωστικών μηχανισμών που εμπλέκονται.
Πηγή: www.edutopia.org